دین زردشتی چاپ
نوشته شده توسط Administrator   
جمعه, 18 دی 1388 ساعت 03:06

شبهه :

دین زردشتی به عنوان دین الهی پذیرفته شده است پس چرا در این باره اختلاف نظر وجود دارد؟


پاسخ :

زردشتیان به نبوت از زردشت اعتقاد دارند و كتاب اوستا را از او می‌دانند. بنابر روایات و اخبار خودشان زردشت در قرن ششم پیش از میلاد مسیح در شرق و یا در غرب ایران تولد یافته و در 30 سالگی از جانب اهورا مزدا به پیغمبری برگزیده شده و آیین خود را در آن عصر انتشار داده است[1].
توجه به همین كلام استاد مطهری می‌تواند در این راستا و آن كه آیین زردشتی آیا از ادیان الهی است ما را راهنمایی كند.[2]
برحسب آن چه تاریخ نشان می‌دهد نژاد آریا پس از استقرار در سرزمین ایران به پرستش مظاهر طبیعت و... البته مظاهر موت طبیعت از قبیل آتش ،خورشید، باران و خاك می پرداختند. آن چه در ایران قدیم وجود داشته، اعتقاد به دو آفریدگار بوده است، نه دو گانه پرستی یعنی ایرانیان قایل به شرك در خالقیت بوده‌اند نه شرك در عبادت.
بعدها زردشت ظهور كرد. از نظر تاریخ به روشنی معلوم نیست كه آیا آیین زردشت در اصل، آیینی توحیدی بوده است یا آیین ثنویی؟ «اوستا» موضوع این ابهام را رفع نمی‌كند، زیرا قسمت‌های مختلف این كتاب، تفاوت فاحشی با یكدیگر دارد. بخش «وندیداد» اوستا صراحت در ثنویت دارد. ولی از بخش «گاتاها» چندان دوگانگی فهمیده نمی‌شود، بلكه برحسب ادعای برخی از محققین از این بخش یكتایی استنباط می‌گردد. به علت همین تفاوت و اختلاف بزرگ است كه اهل تحقیق معتقدند اوستائی كه در دست است،‌ اثر یك نفر نیست بلكه هر بخش از آن از یك شخص است. تحقیقات تاریخی در این جا نارسا است، ولی ما برحسب اعتقادات اسلامی كه درباره مجوس دارم می‌توانم دین زردشت را در اصل یك شریعت توحیدی بدانیم، زیرا بر حسب عقیده اكثر علمای اسلام زردشتیان از اهل كتاب محسوب می‌گردند، محققین از مورخین نیز همین عقیده را تأیید می‌كنند و می‌گویند: نفوذ ثنویت در آیین زردشت، از ناحیه سوابق عقیده دو خدایی در نزد آریا قبل از زردشت بوده است. البته تنها از طریق تعبد یعنی از راه آثار اسلامی می‌توانیم شریعت زردشت را یك شریعت توحیدی بدانیم. اما از نظر تاریخی یعنی از نظر آثاری كه به زردشت منسوب است، هرچند بخواهم فقط (كاتها) را ملاك قرار دهم، نمی‌توانم آیین زردشتی را آیین توحیدی بدانم، زیرا حداكثر آن چه محققان درباب توحید زردشت به استناد «گاتها» گفته‌اند این است كه زردشت طرفدار توحید ذاتی بوده است... زردشت برای درخت هستی بیش از یك ریشه قایل نبوده است.... ولی برای این كه یك آیین توحیدی باشد علاوه بر توحید ذاتی و توحید در عبادت توحید در خالقیت هم لازم است و آیین زردشت به حسب مدارك تاریخی از نظر خالقیت كاملاً ثنوی بوده است.... اگر (گاتها) را كه اصیل‌ترین و معتبرترین و توحیدی‌ترین اثری است كه از زردشت باقی مانده است، ملاك قرار دهم زردشت را در شش و پنج خیر و شر و این كه نظام موجود نظام احسن نیست، و با حكمت بالغه جور نمی‌آید گرفتار می‌بینم این جهت او را از پیامبران آسمانی كاملاً جدا می‌كند... .
در حقیقت باید گفت دین زردشت نتوانسته است ریشه شرك و ثنویت را حتی در حدود تعلیمات گاتها از دل ایرانیان بركند، خودش نیز مغلوب این عقیده خرافی گشته و تحریف شده است.
مرحوم استاد داود الهامی محقق ونویسنده درباره زردشت می‌گوید[3] اختلاف عجیبی به چشم می‌خورد. اغلب مورخان اسلامی مانند طبری (ج 1، ص 282) و بلعمی، ‌ابن اثیر و میر خواند زردشت را پیامبر نخوانده و او را شاگرد شاكر ارمیای نبی و یا عزیر نبی دانسته‌اند.
دكتر معین می‌گوید: «موبدان كوشش داشتند موسس دین خود را با پیغمبران مورد قبول مسلمانان و نصاری و یهود تطبیق كنند، تا هم اهل كتاب شمرده شوند و هم كمتر مورد طعن قرار بگیرند».[4]
ایشان زردشت را اختلافی‌ترین چهره تاریخ هم از نظر زمان و هم از نظر آیین و هم از نظر محل تولد معرفی می‌كند.[5] با این وصف علت این كه این همه تناقض و تضاد در تاریخ (و آیین) زردشت این است كه وی تاریخ درستی ندارد و ردپایی این شخصیت ایرانی در تاریخ گم شده است و در هیچ یك از روایات اسلامی و قرآن مجید و هم چنین در كتب مقدس چون انجیل و تورات ذكری از شخص و كتاب «اوستا» به میان نیامده است، بلكه هر جا كه خواستند از دیانت كهن ایران نامی به میان آورند تنها به لفظ مجوس اكتفا كرده‌اند.
با این كه در قرآن كریم علاوه بر پیامبران اولو العزم، نام عده‌ای از پیغمبران دیگر نیز آمده است و حتی به نام برخی از آنان سوره مستقل نازل شده است، اگر او واقعا پیغمبر و حتی به ادعای زردشتیان پیامبر اولو العزم بوده و صاحب شریعت بوده، پس چرا در قرآن و انجیل و تورات نامی از او به میان نیامده است؟ معلوم است این موضوع بیشتر باعث نگرانی زردشتیان شده، ‌و لذا خواسته‌اند پیامبر خود را با نام یكی از پیغمبران مسلم تطبیق بدهند.[6]
خلاصه و نتیجه این كه، بنابر نظریه استاد شهید مطهری از كتاب مذكور، تنها از طریق تعبد یعنی از راه آثار اسلامی می‌توانم شریعت زردشت را یك شریعت و آیین توحیدی بدانیم، اما از نظر آثاری كه به زردشت منسوب است و به حسب مدارك تاریخی نمی‌توانم آیین زردشتی را از آیین توحیدی بدانیم.
بنابه نظر مرحوم استاد الهامی، محقق این موضوع در دو اثر یاد شده زردشت از اختلافی‌ترین چهره تاریخ می‌باشد. اغلب مورخان اسلامی مانند طبری، بلعمی،‌ ابن اثیر، و میر خواند، زردشت را پیامبر نخوانده و او را شاگرد شاگرد ارمیای نبی و یا عزیر نبی دانسته‌اند.
علت اختلاف در تاریخ و آیین زردشتی این است كه وی تاریخ درست ندارد و ردپایی از این شخصیت ایرانی در تاریخ گم شده است و در هیچ یك از روایات اسلامی و قرآن مجید و كتب مقدس چون انجیل و تورات ذكری از شخص او، و كتابش (اوستا) سخنی به میان نیامده است، بلكه هر جا خواسته‌اند از دیانت كهن ایرانی نامی به میان آورند، تنها به لفظ مجوس اكتفا كرده‌اند.
[1] . مجله تخصصی كلام، سال 8، مسلسل 31.
[2] . استاد شهید مطهری، مجموعه آثار؛ عدل الهی، ص 89، چ اول، مرداد 1368، ناشر انتشارات صدرا.
[3] . مجله تخصصی كلام، سال 8، مسلسل 31.
[4] . همان.
[5] . مجله تخصصی كلم، شماره 315، ص 41.
[6] . ... كلام، همان مدرك.